Een goed gehoor is in het dierenrijk letterlijk van levensbelang. Prooidieren (runderen, paarden, herten, enzovoort) hebben goede beweeglijke oren nodig om bij het minste geritsel dat de jager maakt, weg te vluchten. Roofdieren gebruiken hun oren om van op verre afstand hun prooi te kunnen detecteren. Lukt hen dat niet, dan sterven ze van de honger.

Beter en verder

Dieren horen een geluid niet harder dan de mens maar wel beter en verder. Ze horen veel hogere en lagere geluidsfrequenties, uitgedrukt in hertz. Met andere woorden: zij kunnen hogere en lagere tonen waarnemen. De geluidssterkte, uitgedrukt in decibels, blijft dezelfde als bij ons. Geluiden die wij met het menselijke oor niet meer kunnen waarnemen, worden ultrasone geluiden genoemd. Sommige hondenfluitjes produceren zo'n ultrasoon geluid.

Dieren hebben veel sneller dan wij in de gaten dat er wat loos is, dankzij hun uitstekende oren. Hoe vaak gebeurt het niet dat je slapende kat plots opveert en met gespitste oren van je schoot springt? Of je hond die aan de deur gaat zitten omdat hij de auto van zijn baasje heeft gehoord? Hij slaagt er zelfs in om de automotor van zijn baas te kunnen onderscheiden van andere auto's.

Gehoortest

Dierenarts Hanneke Van Meeuwen van de Kliniek voor Gezelschapsdieren Eersel (NL), heeft zich gespecialiseerd in gehoorproblemen bij kleine huisdieren. 'Het is een beetje lastig om te testen', zegt ze. 'Je kan aan een hond of kat niet vragen om een teken te geven wanneer hij een bepaald geluid hoort. Daarom hebben wij een speciaal apparaat dat meet of het dier reageert op een bepaalde geluidssterkte. De hond of kat wordt verdoofd en we plaatsen een apparaatje in de oren. Onder de hoofdhuid brengen we pinnetjes aan die de zenuwbaan volgen. Daarna worden klikjes in de oren gegeven en kunnen we meten of het dier hierop reageert.'

Rashonden

Een hond moet goed horen. Sommige rasverenigingen in Nederland, vooral van grote hondenrassen, verplichten fokkers om een hoortest te laten doen. Hoort het dier helemaal niet, dan moet de hond volgens de rasvereniging een spuitje krijgen. 'Er zijn al bijtincidenten geweest met honden die omdat ze niet horen, schrikken als er plots een kindje komt aanlopen', zegt Hanneke. 'Zoiets moet uiteraard ten alle prijze worden vermeden en de rasverenigingen willen elk risico uitsluiten.'

'In België gebeurt dat bij mijn weten momenteel nog niet', zegt dierendokter Rob Lückerath. 'Het zou nochtans een goede zaak zijn. Je moet elk risico op een bijtincident vooraf uitsluiten.'

Witte vacht

Onderzoek heeft uitgewezen dat dieren met veel wit in de vacht minder goed horen dan hun soortgenoten. 'Dat heeft te maken met de genen', zegt Hanneke Van Meeuwen. 'Het gen dat verantwoordelijk is voor het gehoor en het gen dat bepaalt hoeveel wit er in de vacht komt, liggen heel dicht bij elkaar.'

Roofvogels

Een nachtroofvogel zoals de uil zoekt zijn prooi door geluiden op te vangen. Hij is niet alleen in staat om geluiden op te vangen maar ook om de afstand tussen hem en de prooi te bepalen. Dat komt omdat het rechter oor een beetje hoger staat dan het linker.

Echo's

De absolute hoorkampioenen zijn de dolfijnen. Waar een mens tot 20.000 hertz kan waarnemen, lukt het een dolfijn om tot 200.000 hertz uit te zenden en op te vangen. Ze maken klikgeluiden die enkel hun soortgenoten kunnen horen. De echo van hun geluid vangen ze op met de onderkaak. Op die manier kunnen ze de afstand tot een prooi inschatten of contact houden met soortgenoten die kilometers verderop zwemmen.